Bal, doğru koşullarda saklandığında yıllarca bozulmadan kalabilen nadir gıdalardan biridir. Arkeologlar, Mısır piramitlerinde 3000 yıllık balların hâlâ tüketilebilir durumda olduğunu keşfetmiştir. Peki bal nasıl saklanmalı?
Bal Neden Bozulmaz?
Balın uzun ömürlü olmasının birkaç nedeni vardır:
- Düşük nem: Bal %17-20 nem içerir, bu bakterilerin yaşaması için çok düşüktür
- Yüksek şeker: Yoğun şeker içeriği osmotik basınç yaratır
- Asidik pH: Balın pH'ı 3.2-4.5 arasındadır
- Hidrojen peroksit: Bal doğal olarak hidrojen peroksit üretir
Bal Saklama Kuralları
1. Doğru Kap Seçimi
Bal, cam kavanozlarda saklanmalıdır. Cam, balın tadını ve kalitesini korur. Plastik kaplar zamanla balın tadını bozabilir. Metal kaplar ise balın asidik yapısıyla reaksiyona girebilir.
2. Sıcaklık
Bal, oda sıcaklığında (18-24°C) saklanmalıdır. Çok sıcak ortamlar balın enzimlerini bozar, çok soğuk ortamlar ise kristalleşmeyi hızlandırır.
3. Işıktan Koruma
Bal, direkt güneş ışığından korunmalıdır. Işık, balın antioksidanlarını ve enzimlerini zarar verebilir. Koyu renkli cam kavanozlar veya karanlık dolaplar idealdir.
4. Nem Kontrolü
Bal nem çeker (higroskopik). Kapağı sıkıca kapatılmalı ve nemli ortamlardan uzak tutulmalıdır. Islak kaşık kullanmak balın bozulmasına neden olabilir.
Önemli: Bal asla buzdolabında saklanmamalıdır! Buzdolabı kristalleşmeyi hızlandırır ve balın kıvamını bozar.
Kristalleşen Bal
Kristalleşme, doğal balın normal bir özelliğidir ve kalite göstergesidir. Sahte ballar genellikle kristalleşmez. Kristalleşme balın bozulduğu anlamına gelmez.
Kristalleşen Bal Nasıl Eritilir?
- Kavanozun kapağını gevşetin
- Ilık su dolu bir kaba koyun (40°C'yi geçmeyin)
- Ara ara karıştırın
- Tamamen eriyene kadar bekleyin
- Mikrodalga kullanmayın, enzimler zarar görür
Farklı Bal Türlerinin Saklanması
Süzme Bal
Oda sıcaklığında, karanlık ve kuru yerde saklanır. Açıldıktan sonra 2 yıl içinde tüketilmesi önerilir.
Karakovan Balı
Süzme bal gibi saklanır. Daha yoğun olduğu için kristalleşme daha hızlı olabilir.
Petekli Bal
Oda sıcaklığında, hava almayacak şekilde saklanır. Petekler kırılgan olduğu için dikkatli taşınmalıdır.
Bal Bozulduğunu Nasıl Anlarız?
Doğru saklanan bal bozulmaz, ancak yanlış saklama koşullarında:
- Köpürme veya kabarcıklanma (fermentasyon)
- Ekşi veya alkol kokusu
- Renk değişimi
- Küflenme (çok nadir)